WAT IS DE AGL?

'AGL' is de nederlandsk afkuorting fan de Ferban fan Eerdsbetinkege Staten (FES). It is ean tuskomlandsk organisaast fan beleon onparteiege landen op eerde dom neit werklik bestuos. It gong stifte in 1986 tru goden lean fan de Nederlandsk Fereaning feor Eerdsbetinkyng. Sintom ferleot ean bilt landen de AGL, welst oden derbi kaam. Sint 2 greim 2016 hei de AGL tiin lidstaten (Seppia, Kroneborg, Insulantis, Issel, Kimor, Īle de Romanhe, Karstonia, Palana, Foskia en de Kanaaleig). De kynkriken Seppia en Karstonia bin de eanege stiftjende lidstaten dom der nou bi bin.

Der bin trei betitjende instellingen inom de AGL. De feorst is det Kopmeottens; det jeerliks meottens fan affirdigyngen fan de lidstaten. Det Kopmeottens sprik our saken unbelange de utfering fan taken en fertwingens likwa beskreouwen in artikel 12 fan det Traktaat fan Aralethe - det opreoutenstraktaat fan de AGL.
De oden instelling is det Skreouwmansskyp, det utfeerjend werkferban fan de AGL, bosette in de seppisk kopstead Prisce. Det Skreouwmans-skyp gas fuorsitten tru de Meanskreouwman, dom unwisse gas tru det Kopmeottens feor ean termiin fan feou jeren (hi oft si mei twears wirkesen gean). De heideg Meanskreouwman is de ferleden hadstaatsbaad fan Karstonia Heidi Ankerskjöld. Si is sint 6 frommen 2012 in det amt.
De tride instelling is det Heireoutshof fan de AGL, bosette in de seppisk stead Jarjana. Det Heireoutshof fan de AGL gas allinne unerkenne tru lidstaten dom det Traktaat fan Jarjana ondertitte en bekreftege, dom de reouten fan personen unbelang in de landen dom det traktaat unerken.

De AGL hei ek goden onderinstellingen: de AEGU (bosette in It Ton, Issel) is de ekonomisk organisaast fan de AGL. Dereouten is der EnerGeo (bosette in Ultruneum, Insulantis), ean instelling dom det freedsom brik fan (odeformege) krift befuorder. De Monoghan Institute for the Environment (M.I.E., Monoghan Instelling feor de Omwreold, bosette in Divis, Foskia) beleok en geaf ree our de tastand fan de omwreold in de lidstaten. Det Sentrum feor Folksaardeg Binnodenwerk 'Jan Ylieen' (bosette in Wetteborg, Kroneborg) hei lik siint eegmerk feor det folksaardeg binnodenwerk tuskom de lidstaten te ferbetterje. Sint 2011 is der ek de AGL-Belissingsbank (bosette in Marckfontänn, Karstonia)

De AGL organiser beuordere goden folksaardege en sportlike barrens. Feorst is der de Folksaardeg Kopstead fan de AGL; disse titel gas elk jeer uon ean stead fan de AGL-lidstaten unwisse. In 2016 is Besnej, ean stead in Palana, de Folksaardeg Kopstead. Elke feou jeren gas de AGL-Spillen tuskom de lidstaten organiserre; de letst utgyfte fan dist barrens haadt plak in 2015 in Langheul (Issel). En op det ein bin der de AGL-Futbalmasteskyppen, dom ek elke feou jerren organiserre gas. De utgyfte fan 2013 haadt plak in Īle de Romanhe; dee fan 2017 hei plak op de Kanaaleig.

Lidstaten fan de AGL

Det kynkriik Seppia hald ham op in den Atlantisk Oseaan, siidwestom Iirland. Det land is sterder an Nederland, hei meer an 11 miljoon inwan (fan wa 80% katoliik bin) en is derfuor det teist befolke Westjeorropsk land utom det JF. De seppisk sprake is besibbe ta de baskisk sprake. Dronning Arna-Lotta is de seppisk staatshadfreo sint 1987. Seppia was ean fan de stiftjende lidstaten fan de AGL op 2 eamen 1986.

Kroneborg is ean lit kynkriik tuskom Langeland, Red Eog en Massachusetts. In de 16. en 17. iwen gong de eig beleon koloniserre tru leou dom ut de noordlike delen fan Nederland (Friisland en Greons) kaam; det land gong onafhinklik in 1627. Staatshadman fan Kroneborg is sint 2010 keeng Ernst Frederik. Det land is ean folweerdige lidstaat fan de AGL sint 31 greim 1999, eouten ean jeer likwa selle lid.

Eouten de falde fan det Romeinsk Riik rasse goden Romeinen our de wreold feor ean steed te finje, wer ha ferder hane weerde nuo ko libje. Ha bosette op goden eig in den Indisk Oseaan en stifte det Keizerriik fan Insulantis. De keizerlik troon is sint de da fan de letst keizer Alexandrus XI in 2008 leed; haas seon kon ham neit folgje uont hi 21 gong in 2012, mar dereouten unfeordige hi de troon ek nou neit. Insulantis is sint 11 gersem 2009 ean lidstaat fan de AGL.

Issel is ean kynkriik in det Noordhaaf, dom hei ean lange biirourdreout. Staatshadman is keeng Hirn-Jan IV (sint 1987). Det land is aldens eoutentinkeg gienour tuskomstaatsk binnodenwerk. Kuortlik gong disse halding inom det land seal uneanwei meer kritiserre en sine untining lik lidstaat fan de AGL - Issel is lid sint 13 frommen 2009 - kin derfuor sin gean likwa ean fuorseiteg orkestrerre stap in de reouting fan det tuskomstaatsk meanskyp.

Kimor bestuos ut goden eig in de Stear Oseaan, teitop Peru en Kili. Det land is ean republiik op ean ataksunistiske basis (neestbi ean pragmatisk sosialisme), welst sine namme fan de Kimu kuom, ean heientwikkele folksaard, dom ham feorst in Peru ophel, mar fleite feor de Inkas. Kimor is sint 1980 onafhinklink fan Spania. De heidig staatshadfreo is fuorsitter Marķa Morillo Vargas (sint 2010). Kimor is ean lidstaat fan de AGL sint 13 frommen 2009.

Īle de Romanhe is ean republiik in den Indisk Oseaan, goden 1500 km noordwestom de Kerguelen. It is ean isolerre, tinbefolke en bergeg land met ean keold en winneg klimaat. It gong in 1982 onafhinklink fan Frankriik. Sintom kenne det land opskeorege tiden, mar it lik derop, dat it in kuortlike jeren feaster gong. Aristide Faroz-Zaran is sint 2009 fuorsitter fan det land. Īle de Romanhe is ean lidstaat fan de AGL sint 13 frommen 2009.

Karstonia is ean kynkriik in det Eesthaaf en grins uon Estland en Letland. Det land was ean fan de stiftjende lidstaten fan de AGL op 2 eamen 1986, mar it ferleot det ferban tiidlik tuskom 2004 en 2009. Karstonia spille ean wanskelege rol tuskom det Westen en det Eesten onder de Keold Krei, mar det land waard in 1995 ean JF-lidstaat. Sint 2007 is Henrik-Otkar II de keeng fan Karstonia.

De Folksrepubliik Palana is ean land in de Stear Oseaan, siideestom det russisk hasteog Kamtiatka, en noordeestom Japan. It waard op 25 eamen 1917 onafhinklik fan Rusland, feorst likwa ean fuorsitterlike republiik, mar eouten den Oden Wreoldkrei (onder dom Palana gong besette tru Japan en dereouten befride tru det FSSR) waard det land ean kommunistiske folksrepubliik. Det heideg reziim fersik kinisk fuorbild nuo ean kontrolere sosialistiske merkekonomi ta te pasje.
Foskya is ean republiik in Siidjeorrop. It grins det italisk mead Kalabria our land likek Albania en Griikland en det italisk mead Apulia our haaf en hald ham op rond ean deope trokfaart tuskom det Middellansk en det Adriatisk Haaf. Onder sine skydens was det land meestens deel fan oden meid, beleon fan det Kynkriik fan de Beide Sisilia en dereouten fan det Kynkriik Italia, uont it in 1946 ean onafhinklike staat waard. De heideg fuorsitter fan det land is Başkim Arhali (sint 2014).
Det Markgreefskyp fan de Kanaaleig bestuos ut goden eig in det Kanaal tuskom de eig Jersey, Guernsey en de normandisk kust. Ta 1999 was ha ean beheine selstandeg mead fan de Britsk Kroon, mar du waard ha deel fan ean personeel ferban met de oden Kanaaleig. In 2009 gong dist ferban ferbroken en waard det land alhil onafhinklik. De staatshadman is de Markgreef fan Hearst. De kopstead is Port Meryton.